သမဂၢတေစၧအေျခာက္ခံေနရတုန္းလား

             တကၠသုိလ္ေက်ာင္းသားသမဂၢအေဆာက္အအုံကုိ ဒုိင္းနမုိက္ျဖင့္မခြဲမီေတြ႕ရစဥ္ (ဓာတ္ပုံမ်ား−ဗကသမ်ားအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ဗဟုိလုပ္ငန္းေကာ္မတီ၏FB စာမ်က္ႏွာ)

လြန္ခဲ့သည့္ ၅၃ ႏွစ္ ဇူလုိင္ ၇ရက္ သည္ေန႔သည္ လြတ္လပ္ေရးၾကိဳးပမ္းမႈ သမိုင္း၀င္ ေက်ာင္းသားသမဂၢ အေဆာက္အအံုႀကီး ဗုံးမခြဲ မီ ေက်ာင္းသားမ်ား ေသြးေျမက် သည့္ေန႔ျဖစ္သည္။

၁၉၂၀ တြင္ စတင္တည္ေထာင္ေသာ ရန္ကုန္တကၠသိုလ္ ႏွင့္အတူ ေမြးဖြားလာခဲ့သည့္ ေက်ာင္းသားသမဂၢအေဆာက္ အအံုကို အဂၤလိပ္အစိုးရ ဘုရင္ခံ ဆာဟာကုတ္ဘတၱလာကိုယ္ တုိင္ အုတ္ျမစ္ခ်ခဲ့သည္။

နယ္ခ်ဲ႕ဆန္႔က်င္ေရး လႈပ္ရွားမႈကာလ၊ လြတ္လပ္ေရးႀကိဳး ပမ္းမႈကာလႏွင့္ လြတ္လပ္ၿပီး ေနာက္ပိုင္းကာလအထိ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္း၊ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ဦးႏု၊သခင္ဗဟိန္း၊  သိန္းေဖျမင့္စသည့္တိုင္းျပည္ကို ေခါင္းေဆာင္မႈေပးႏုိင္သည့္ ႏိုင္ငံေရးေခါင္းေဆာင္ ႀကီးမ်ား ထြက္ေပၚခဲ့ရာ ေက်ာင္းသားသမဂၢအေဆာက္အအံုမွာ ယေန႔ရန္ကုန္ တကၠသိုလ္၊ အဓိပ တိလမ္း၏  ညာဘက္ျခမ္း ဗိုလ္ေအာင္ေက်ာ္ေက်ာက္တိုင္အနီး  ျမက္ခင္းျပင္ထီးထီးႀကီးအျဖစ္ သာ က်န္ရစ္ေတာ့သည္။

ၿဗိတိသွ်ကိုလုိနီေခတ္ လြတ္လပ္ေရး ႀကိဳးပမ္းမႈတစ္ေလွ်ာက္နယ္ခ်ဲ႕ဆန္႔က်င္ေရးလႈပ္ရွားမႈ မ်ားကို နယ္ခ်ဲ႕ အစိုးရလက္ထက္ကပင္လွ်င္ လက္နက္ျဖင့္အၾကမ္း ဖက္တားဆီးပိတ္ပင္မႈမရွိခဲ့ေပ။ အျပင္းထန္ဆံုးအျဖစ္ ေက်ာင္းထုတ္အျပစ္ေပးျခင္းေလာက္သာရွိခဲ့ၿပီး လြတ္လပ္စြာ ရွင္သန္ခြင့္ရခဲ့ေသာ ေက်ာင္းသားသမဂၢ အေဆာက္အအံုသည္  ျမန္မာလူမ်ဳိး စစ္အစိုးရလက္ထက္တြင္ ျပာပံုအတိျဖစ္ေအာင္ ဖ်က္ဆီးခံခဲ့ရသည္။

တို႔ဗမာအစည္းအ႐ံုး၏ နာယက ဆရာႀကီးသခင္ကိုယ္ေတာ္ မိႈင္းက ‘‘ဒီအေဆာက္အအုံကိုသာ ၿဖိဳလို႔ရမယ္။ အေမာင္တို႔ရင္ထဲက သမဂၢစိတ္ဓာတ္ကိုေတာ့ ဘယ္သူ မွ ၿဖိဳလို႔မရဘူး’’ဟူသည့္ စကားလို ပင္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေန၀င္းလက္ထက္မွ ယေန႔ပါလီမန္အစိုးရလက္ထက္ အထိ ၅၃ ႏွစ္တိုင္ ေက်ာင္းသားသမဂၢ ျပန္ေဆာက္ခြင့္ႏွင့္ သမဂၢမ်ား တရား၀င္ရပ္တည္လႈပ္ရွား ခြင့္တို႔ ဖိႏွိိပ္ခံေနရဆဲျဖစ္သည္။

သို႔ေသာ္ ေခတ္အဆက္ ဆက္ေက်ာင္းသားလႈပ္ရွားမႈမ်ား ရပ္တန္႔မသြားဘဲ သမဂၢစိတ္ဓာတ္ကို လက္ဆင့္ကမ္းသယ္ေဆာင္ေနၾကၿပီး ေက်ာင္းသားအခြင့္ အေရးအတြက္ တိုက္ပြဲ၀င္မႈမ်ားက ရပ္တန္႔မသြားသည္မွာ မၾကာမီကျဖစ္ပြားခဲ့သည့္ အမ်ဳိးသားပညာေရးဥပေဒကုိ သပိတ္ေမွာက္ခဲ့သည့္ လက္ပံတန္းေက်ာင္းသားသပိတ္က သက္ေသပင္ျဖစ္ သည္။

ထုိ႔ျပင္ သမဂၢမ်ဳိးဆက္ကို ေျမေပၚ ေျမေအာက္မက်န္ အဆင့္ ဆင့္ လက္ဆင့္ကမ္းႏုိင္ခဲ့ေၾကာင္း ၂၀၀၀ ျပည့္ႏွစ္ ေနာက္ပိုင္းေက်ာင္းသားမ်ဳိးဆက္ ရန္ကုန္ တကၠသိုလ္ ေက်ာင္းသားသမဂၢမွ ကိုရဲဇာနည္ထြန္းက ေျပာသည္။

‘‘၁၉၆၂  တုန္းက အမ်ားစုရဲ႕အယူအဆက ရန္သူကိုအျမစ္ ျပတ္ေခ်မႈန္းေရး။ အခု ကြၽန္ေတာ္တို႔ ေက်ာင္းသားမ်ဳိးဆက္ေတြက စစ္အာဏာရွင္ကို ဆန္႔က်င္တာ အျပင္ ပညာေရးဥပေဒျပင္ဆင္ ေရးအပါအ၀င္ အမ်ဳိးသားျပန္ လည္ရင္ၾကားေစ့ေရးဆိုတဲ့ ႐ႈ ေထာင့္ကပါေျပာေနတာျဖစ္ တယ္။ ဒါေပမဲ့ အာဏာပိုင္ေတြဘက္ကေတာ့ သူတို႔ကိုဆန္႔က်င္ ရင္ ဖိႏွိပ္မယ္၊ ၿဖိဳခြဲမယ္၊ ဖမ္းမယ္ ဆိုတဲ့ အရင္ပံုစံအတိုင္းပဲရွိတယ္။၅၃ ႏွစ္ၾကာခဲ့ၿပီ။ ကြၽန္ေတာ္တို႔က အေတြးအေခၚ ပိုက်ယ္ျပန္႔လာတယ္။ သူတို႔ဘက္က မေျပာင္းေသးဘူး’’ ဟု ၄င္းကေျပာသည္။

၁၉၆၂ အာဏာသိမ္းမႈမတိုင္မီ ပါလီမန္ဒီမုိကေရစီေခတ္တြင္ ႏုိင္ငံေရးေခါင္းေဆာင္မ်ားမွာ  ေက်ာင္းသားသမဂၢမွ   ေခါင္း ေဆာင္မ်ား ျဖစ္ခဲ့ၾကၿပီး ေက်ာင္းသားလႈပ္ရွားမႈကို အစိုးရက ကိုင္တြယ္ေျဖရွင္းျခင္းသည္ ႏုိင္ငံေရးဆန္သည္။ ေက်ာင္းသားအရြယ္၏ သဘာ၀ကိုလည္းနားလည္ သည္။

ပါလီမန္ေဘာင္အတြင္းက ေက်ာင္းသားလႈပ္ရွားမႈမ်ားသည္ ေနာက္ပိုင္းေခတ္မ်ားေလာက္ ပိုးစိုးပက္စက္မျဖစ္ခဲ့ေၾကာင္း ၈၈ မ်ိဳးဆက္ေက်ာင္းသား ေခါင္းေဆာင္ ဦးကိုကိုႀကီးက ေျပာ သည္။

လက္ရွိ သမၼတဦးသိန္းစိန္ အစိုးရသစ္လက္ထက္တြင္ ေပၚေပါက္ခဲ့ေသာ လက္ပံတန္း ေက်ာင္းသား သပိတ္ေၾကာင့္ ဗမာႏုိင္ငံလံုးဆုိင္ရာေက်ာင္းသားသ မဂၢအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ (ဗကသ)၊ တကၠသိုလ္ေက်ာင္းသားမ်ား သမဂၢ (တကသ)မွ ေက်ာင္းသားေခါင္း ေဆာင္မ်ားအပါအ၀င္ ေက်ာင္းသားႏွင့္ ၀န္းရံျပည္သူ ၇၀ ဦး သာယာ၀တီေထာင္ႏွင့္ ရန္ကုန္အင္းစိန္ေထာင္တို႔၌ ဖမ္းဆီးခံထား ရၿပီး အခ်ဳိ႕မွာ ဖမ္း၀ရမ္းထုတ္ျခင္း ခံထားရျပီျဖစ္သည္။

ယေန႔ ဆဲဗင္းဇူလိုင္ႏွစ္ပတ္လည္တစ္ေက်ာ့ျပန္လည္ လာခ်ိန္တြင္ ျပင္ပတြင္ လြတ္လပ္စြာ လႈပ္ရွားသြားလာႏိုင္သည့္ ေက်ာင္းသားေခါင္းေဆာင္ပိုင္း အေရအတြက္မွာ လြန္စြာ နည္းပါးေနၿပီျဖစ္သည္။

လြတ္လပ္ေရးရၿပီးကတည္းမွ မေန႔တစ္ေန႔ လက္ပံတန္း သပိတ္စခန္းအထိ ေက်ာင္းသားလႈပ္ရွားမႈ အမ်ဳိးမ်ဳိးကို ေလ့လာၾကည့္လွ်င္ အစိုးရအဆက္ဆက္ သည္ ေက်ာင္းသားလႈပ္ရွားမႈ၊ ေက်ာင္းသားသမဂၢ၊ ေက်ာင္းသား ေခါင္းေဆာင္တို႔ႏွင့္ ပတ္သက္လွ်င္ အၿမဲတေစရန္လိုသည္။

ေက်ာင္းသားမ်ားဘက္က ဒီမုိကေရစီေရးႏွင့္ စစ္အာဏာ ရွင္စနစ္က်ဆံုးေရးကို အစဥ္တ စိုက္ ေတာင္းဆိုခဲ့ရာမွ ယေန႔တြင္အဆုိပါအခ်က္မ်ားအျပင္ အမ်ဳိးသားျပန္လည္ရင္ ၾကားေစ့ေရးကိုပါ ဦးတည္လႈပ္ရွား တုိက္ပြဲ၀င္ လာၿပီျဖစ္ေသာ္လည္း အစိုးရကေတာ့ ေျပာင္းလဲမႈ မရိွေသးေပ။

သမဂၢဆုိသည့္ စကားကို နားခါးၿပီး တေစၦသရဲကဲ့သို႔ပင္ ေၾကာက္ရြံ႕ၾကေၾကာင္း ၁၉၆၂ခုႏွစ္ ဆဲဗင္းဇူလိုင္ အေရးအခင္း ကို ျဖတ္သန္းခဲ့သည့္ ထိုစဥ္က ဗမာႏုိင္ငံလုံးဆုိင္ရာ ေက်ာင္းသား  သမဂၢအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ အတြင္းေရးမွဴး ဦးလွေရႊကေျပာသည္။

‘‘ေက်ာင္းသားဆုိတာ အာ ဏာကို လုယူမယ့္သူမဟုတ္ဘူး။  ဒီမုိကေရစီအခြင့္အေရးရဖို႔ အတြက္ပဲ တို႔က လုပ္တာ။ အစိုးရအဆက္ဆက္ကေတာ့ သမဂၢနဲ႔ ေက်ာင္းသားလႈပ္ရွားမႈဆိုတာနဲ႔ အၿမဲတမ္းရန္လိုၿပီး အာဏာလိုခ်င္လို႔လား ဆုိတဲ့ေမးခြန္း အၿမဲေမးေတာ့တာပဲ’’ဟု ဦးလွေရႊက ေျပာ သည္။

၁၉၆၂ ခု မတ္လ ၂ ရက္တြင္၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ဦးႏုထံမွ အာဏာသိမ္းခဲ့ေသာ ဗုိလ္ခ်ဳပ္ေန၀င္း၏ စစ္ အစိုးရကို ရန္ကုန္တကၠသိုလ္အတြင္းရွိ ေက်ာင္းသားတစ္ ေသာင္းခြဲခန္႔က မဟာဗႏၶဳလပန္း ၿခံတြင္ ပထမဆံုး ဆႏၵျပကန္႔ကြက္သည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ဆဲဗင္းဇူလိုင္ အေရးအခင္း   ျဖစ္လာမည့္ ေက်ာင္းသားလႈပ္ရွားမႈသည္ ျမန္မာ့သမိုင္းတြင္ ပထမဆံုး စစ္အာဏာရွင္ကို ေတာ္လွန္သည့္ေန႔အျဖစ္ ထင္ရွားလာခဲ့သည္။

၁၉၆၂ ဇြန္လ ၁ ရက္ ေက်ာင္းစဖြင့္သည့္ေန႔တြင္ ဗိုလ္ေန၀င္းက ေက်ာင္းေဆာင္စည္းကမ္း(၂၂) ခ်က္ကို ျပ႒ာန္းလိုက္သည္။ ယင္းအခ်က္မ်ားလိုက္နာမည္ဟု လက္မွတ္ထုိးမွ ေက်ာင္းသားမ်ားအေဆာင္ေနခြင့္ရွိမည္ဟု ေၾက ညာသည္။ ထုိ (၂၂) ခ်က္ကို ဆဲဗင္းဇူလိုင္ျဖစ္လာမည့္ ဇူလိုင္ ၇ ရက္တြင္ ေက်ာင္းသားမ်ားက  သမဂၢအေဆာက္အအံုတြင္ အစည္းအေ၀းလုပ္၍ ကန္႔ကြက္ၾက သည္။ ေက်ာင္းတစ္ပတ္ပတ္၍ ဆႏၵျပၾကသည္။

ထုိ႔ေန႔ ေန႔လယ္ ၂ နာရီ တြင္ ရဲတပ္ဖြဲ႕၀င္မ်ားက ဗကသ၊တကသမွ ေက်ာင္းသား ေခါင္းေဆာင္မ်ားကို စတင္ဖမ္းဆီး သည္။  ညေန ၄နာရီခြဲတြင္  ဗိုလ္မွဴးစိန္လြင္ဦးစီးသည့္ စစ္တပ္ႏွင့္အထူးရဲတို႔က တကၠသိုလ္ ပရိ၀ုဏ္အတြင္း ၀င္စီး၍ ဆႏၵျပေက်ာင္းသားမ်ားကို အၾကမ္းဖက္ႏွိမ္နင္းျခင္း၊ မ်က္ရည္ယိုဗံုးႏွင့္ ပစ္ျခင္း၊ ေသနတ္မ်ားျဖင့္ ပစ္ခတ္ျခင္းတို႔ ျပဳခဲ့ၾကသည္။

‘‘ေက်ာင္းသားေတြကလည္း ေက်ာင္းထဲကေန စစ္ဗုိလ္ေတြကို မင္းတို႔က သံုးေယာက္ေပါင္းလို႔ ခုနစ္တန္းေအာင္လို႔လား ဆိုၿပီး နာလိုခံခက္ေတြလည္းေျပာတာ ေပါ့။၄နာရီခြဲမွာ စပစ္ေတာ့ ဘယ္သူကမွ တကယ္ ပစ္မယ္မထင္ထားဘူး။ သမဂၢအေဆာက္အအံုနဲ႔ နည္းနည္းေ၀းတဲ့ ေရႊဘိုတို႔၊ စစ္ကိုင္းတို႔အင္း၀ေဆာင္တို႔က ေကာင္ေတြ ဆို ေဟ့ေကာင္ေတြ အေပၚေထာင္မပစ္နဲ႔။ ပစ္စရာရွိ တည့္တည့္ပစ္နဲ႔ေအာ္ၾကတယ္။ တကယ္က တည့္တည့္ပစ္ေနတာ သူတို႔မသိၾကဘူး။ ေသြးအလိမ္းလိမ္းျဖစ္ကုန္ၿပီ။ ပစ္ကြင္းထဲလည္း ၀င္ဆြဲလို႔ မရဘူးေလ’’ဟု ယခု အသက္ (၇၇) ႏွစ္အရြယ္ရွိ ဦးလွေရႊက ဆဲဗင္းဇူလိုင္ေန႔အျဖစ္အပ်က္ကို မ်က္ရည္မ်ား ေတြေတြက်ရင္း ျပန္ေျပာင္းေျပာျပသည္။

ထုိစဥ္က ဦးေန၀င္းအစိုးရထံ တြင္ အမည္စာရင္းေပါက္သည့္ေက်ာင္းသားေခါင္းေဆာင္ထဲ၌ ပါေသာ ဦးလွေရႊသည္ ရန္ကုန္တကၠသိုလ္မွ ဆရာျဖစ္သည့္ ဆရာေဇာ္ဂ်ီ၏ ကားျဖင့္ အေခါက္ေခါက္အခါခါ ကယ္ထုတ္ခံရသူမ်ားအနက္တစ္ဦးျဖစ္ၿပီး ရန္ကုန္ရြက္ေလွအသင္းမွ တစ္ဆင့္ ယခုဆီဒုိးနားဟိုတယ္အနီးသို႔ ေလွျဖင့္ ထြက္ေျပးလြတ္ေျမာက္သြား ခဲ့သည္။

အာဏာသိမ္းျခင္းကို အျပင္းအထန္ကန္႔ကြက္ခဲ့ေသာ ေက်ာင္းသားထုကို မ်က္မုန္းက်ဳိးေနျပီး ေက်ာင္းသားလႈပ္ရွားမႈ၏ အဓိကေရေသာက္ျမစ္ဟု ျမင္ေနခဲ့ေသာ ေက်ာင္းသားသမဂၢကို ၁၉၆၂ ခုႏွစ္ ဇူလိုင္လ ၈ ရက္ နံနက္ ၆ နာရီခန္႔တြင္ ဒိုင္းနမုိက္မ်ားျဖင့္ ၿဖိဳ ခြဲဖ်က္ဆီးလိုက္ၾကသည္။ သမဂၢဗံုးခြဲမႈကို ထုိစဥ္က စစ္အာဏာရွင္ အစိုးရက မည္သူ႔လက္ခ်က္ျဖစ္ေၾကာင္း ျပည္သူကို ၀န္မခံခဲ့ေပ။

‘‘သမဂၢကို ဗံုးခြဲတာဟာအစိုးရအလုပ္၊ စစ္တပ္အလုပ္ျဖစ္ တယ္။ တပ္ဆိုတာ တိတိက်က်လုပ္တယ္။ အမိန္႔ကိုစာနဲ႔ေရးရ တယ္။ အနည္းဆံုး Captain တစ္ေယာက္ပါကိုပါတယ္။ ဒီသမဂၢ အေဆာက္အအံုႀကီးရဲ႕ အနက္၊ ေအာက္ေျခေဖာင္ေဒးရွင္း ဘယ္ေလာက္၊ အားလံုးတစ္စမက်န္ ပ်က္သြားဖို႔ဆို ဘယ္ေလာက္ ေပါက္ကြဲ အားရွိတဲ့ ယမ္းနဲ႔ခြဲမလဲဆုိတာ ပညာရွင္ေတြတြက္ခ်က္ တာလည္း ပါရမယ္။ အားလံုးကဗုိလ္ေန၀င္းကို ဒီေလာက္ ေၾကာက္ ၾကရတာ။ ဦးေန၀င္းမသိဘဲ လုပ္တယ္ဆုိတာ လံုး၀မျဖစ္ႏုိင္ ဘူး’’ ဟု  ဦးလွေရႊက ေျပာသည္။

ထုိ႔ေန႔က ေက်ာင္းသားေပါင္းရာႏွင့္ခ်ီ၍ ေသသည္ဟုသတင္းမ်ား ေနာက္ပိုင္းတြင္ ထြက္ေပၚလာသည္။ အေထာက္အထား တစ္ခုအျဖစ္ ၁၉၆၂ ခုႏွစ္ ဇူလိုင္ ၈ ရက္နံနက္ ၁၁ နာရီတြင္ ရန္ကုန္ေဆး႐ံုအုပ္ႀကီး ဦးေအာင္သိန္းက ၎ထံသို႔ ေက်ာင္းသားစုစုေပါင္း ၈၆ ေယာက္ေရာက္လာသည့္အနက္ အေလာင္း ၆၀ ေက်ာ္ပါၿပီး ဒဏ္ရာအျပင္းအထန္ရ သည့္ စာရင္းမွာ ၂၀ ေက်ာ္ျဖစ္ေၾကာင္း သတင္းစာရွင္းလင္းပြဲ ျပဳလုပ္ခဲ့သည္။

‘‘အဘက မႏၲေလးေဆာင္ကဆုိေတာ့ ေနာက္ပိုင္းမႏၲေလး အေဆာင္မွဴး ေဒါက္တာခင္ေမာင္၀င္းနဲ႔ ျပန္ဆံုေတာ့ သူေျပာတာ မႏၲေလးတစ္ေဆာင္တည္းတင္ ၁၈ ေယာက္ေသတယ္တဲ့’’ ဟု ဦးလွေရႊက ေျပာသည္။

အဂၤလိပ္အစိုးရလက္ထက္ တြင္ ေက်ာင္းသားသမဂၢကို တရား ၀င္ခြင့္ျပဳခဲ့ၿပီး သမဂၢဆိုင္ရာအခြင့္ အေရးမ်ားေပးခဲ့သည္။ ထိုေခတ္ က ေက်ာင္းသားတစ္ဦး ေက်ာင္းအပ္ပါက သမဂၢေၾကးကို တကၠသိုလ္မ်ားေကာင္စီက ေကာက္ခံေပးရာ မည္သည့္ေက်ာင္းသားမဆုိ ရန္ကုန္တကၠသိုလ္သို႔ ေရာက္ပါက အလိုအေလ်ာက္ သမဂၢအဖြဲ႕၀င္ျဖစ္သြားသည္။

ေက်ာင္းသားသမဂၢသည္ ေက်ာင္းသားမ်ား၏ သာမန္စုရပ္တစ္ခုတင္မဟုတ္။ ေက်ာင္းၿပီး ပါက နယ္ပယ္အသီးသီးသုိ႔ ျဖတ္သန္းသြားၾကေတာ့မည့္ ေက်ာင္းသားမ်ားအတြက္ ေလ့က်င့္ေရး ကြင္းလည္း ျဖစ္သည္။ ႏုိင္ငံေရးလုပ္မည့္သူအတြက္လည္း သမဂၢ သည္ အဖြဲ႕အစည္းႏွင့္ လုပ္တတ္ကိုင္တတ္သည့္ ေဆြးေႏြးျငင္းခံု ဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ်သည့္ အေလ့အက်င့္မ်ားရသည့္ အရင္းအျမစ္ မ်ားျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ေက်ာင္းသားသမဂၢမ်ားကို ရွင္သန္ခြင့္ေပး သင့္ေၾကာင္း ဦးကိုကိုႀကီးက ေျပာသည္။

‘‘ပါဠိစကား သမဂၢဆိုတာကုိ အရမ္းေၾကာက္တယ္။ အႏွစ္သာ ရကို ေရာက္ေအာင္မသြားႏုိင္ ဘဲနဲ႔ ေ၀ါဟာရစကားလံုးကို ေတာက္ေလွ်ာက္ ျငင္းတယ္။ သမဂၢသံုးရမွာ ေၾကာက္လို႔ ေက်ာင္းသားယူနီယံလို႔ေျပာတာ ရယ္စရာေကာင္းတယ္။  ေက်ာင္းသားသမဂၢေတြကို လြတ္လြတ္ လပ္လပ္ရပ္တည္ခြင့္၊ လႈပ္ရွားခြင့္ေပးလုိက္ရင္ လုပ္ရင္းသင္လာၿပီး ေက်ာင္းသားေတြလည္း တျဖည္းျဖည္း ရင့္က်က္လာမွာ ေပါ့။   ေ၀ါဟာရေတြကို မေၾကာက္ပါနဲ႔။ တကယ့္ အႏွစ္သာရကိုေရာက္ေအာင္ ၀ိုင္းၿပီး ႀကိဳးစားၾက ပါ’’ဟု  ဦးကိုကိုႀကီးက ေျပာသည္။အဂၤလိပ္လက္ထက္ ၁၉၂၀ ပထမ တကၠသိုလ္ေက်ာင္းသား သပိတ္၊ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႏွင့္ ဦးႏုတို႔ကုိ ေက်ာင္း ထုတ္ပစ္ျခင္းကို မေက်နပ္ရာက စတင္ခဲ့သည့္ ၁၉၃၆ ေက်ာင္းသားသပိတ္၊ ၁၉၃၈ ကိုေအာင္ေက်ာ္ က်ဆံုးသည့္ ေက်ာင္းသားသပိတ္တို႔ကို အဂၤလိပ္စစ္ပုလိပ္မ်ားက နံပါတ္တုတ္ျဖင့္ ႐ိုက္ႏွက္ၿဖိဳခြဲျခင္း၊ ေက်ာင္းသားေခါင္းေဆာင္အခ်ဳိ႕ ကို အေဆာင္မွ ထုတ္ပယ္ျခင္း၊ ေက်ာင္းထုတ္ျခင္းတို႔ ေလာက္ သာ အျပင္းထန္ဆံုးျဖစ္ၿပီး ေက်ာင္းသားမ်ားကို ေထာင္ခ် ျခင္း၊ ဖမ္းဆီးႏွိပ္စက္ျခင္းတို႔မရွိခဲ့ ေပ။ သတ္မွတ္ကာလ ေက်ာင္းထုတ္သည့္ႏွစ္ ကုန္ဆံုးပါက တကၠသိုလ္ကိုပင္ ျပန္လာခြင့္ျပဳ လိုက္ေသးသည္။

ဖဆပလအစိုးရ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ဦးႏုလက္ထက္တြင္ ၁၉၅၃ေအာက္တိုဘာ ေက်ာင္းသား သပိတ္၊ ၁၉၅၆ ေက်ာင္းသား သမဂၢပိတ္ပင္မႈ ဆန္႔က်င္ေရး ေက်ာင္းသားသပိတ္၊  ၁၉၅၆တြင္ ပင္ ခုနစ္တန္းေမးခြန္းႀကိဳေပါက္ ျခင္းေၾကာင့္ ဆႏၵျပရာမွ စိန္ေပါလ္မွ ခုနစ္တန္းေက်ာင္းသား ဟယ္ရီ တန္ ေသနတ္မွန္ေသဆံုးသည့္ ေက်ာင္းသားသပိတ္ စသည့္ သပိတ္အားလံုးကို ဦးႏုအစိုးရက ေက်ာင္းသားအခ်ဳိ႕ကို  ေက်ာင္းထုတ္ျခင္း၊ ေက်ာင္း၀င္းအတြင္း၀င္၍ မ်က္ရည္ယိုဗံုးပစ္လူစုခြဲျခင္း၊ နံပါတ္တုတ္ျဖင့္ ႐ိုက္ႏွက္ျခင္း၊ ဖမ္းဆီးထိန္းသိမ္းျခင္းတို႔ ျဖင့္ ကိုင္တြယ္ခဲ့သည္။

သို႔ေသာ္ မည္သည့္ေက်ာင္း သားမွ ႏွစ္ရွည္ႀကီးေလးေသာ ေထာင္ဒဏ္မ်ား က်ခံခဲ့ရျခင္း မရွိခဲ့ေပ။

ဗုိလ္ခ်ဳပ္ေန၀င္းလက္ထက္တြင္ အျမစ္မွဆြဲလွန္လုိက္သကဲ့ သို႔ ၁၉၆၂ ဆဲဗင္းဇူလိုင္တြင္ သမဂၢကို ႐ိုက္ခ်ဳိးမႈမွစ၍ ၁၉၇၄၊ ၁၉၇၅၊ ၁၉၈၈ ၊ ၂၀၀၇ မွ ယေန႔ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္လက္ပံတန္းေက်ာင္းသား လႈပ္ရွားမႈအထိ ေက်ာင္းသားလႈပ္ရွား မႈ မွန္သမွ် အၾကမ္းဖက္ဖိႏွိပ္ၿဖိဳခြဲခံခဲ့ရသည္။ ေက်ာင္းသားမ်ားစြာ ၏ ေသြးေျမက်ခဲ့ရသည္။

‘‘ဆဲဗင္းဇူလိုင္ကေန ဒီေန႔အထိ ကြၽန္ေတာ္တို႔ဟာ ေက်ာင္းသားထု အခြင့္အေရး၊ ဒီမုိကေရစီေရးနဲ႔ ဒီမုိကေရစီပညာေရးေတြ အတြက္ ဘ၀နဲ႔ရင္းၿပီး တိုက္ပြဲ၀င္ ေနရတုန္းပါပဲ။ တိုက္ပြဲပံုစံကေန ေစ့စပ္ညိႇႏိႈင္းေရး စားပြဲေတြထက္ ကို ကြၽန္ေတာ္တို႔သြားဖို႔ ႀကိဳးစား ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ အတုအေယာင္ ေဆြးေႏြးပြဲေတြပဲရတယ္။ ဒီမုိကေရစီအေရၿခံဳအစိုးရေတြ အုပ္ခ်ဳပ္ေနသမွ်ကာလပတ္လံုး ေက်ာင္းသားထုရဲ႕ တုိက္ပြဲသဏၭာန္က မေျပာင္းလဲႏုိင္ပါဘူး။ အရင္လိုပဲဘ၀ေတြရင္းၿပီး အခြင့္အေရး အတြက္ ႀကိဳးပမ္းေနရမွာပါပဲ’’ဟု ဗကသအဖြဲ႕ခ်ဳပ္မွ ေက်ာင္းသား ေခါင္းေဆာင္ ကိုျမတ္သူက ေျပာ သည္။

ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ ေက်ာင္းသားသမဂၢမ်ားသည္ ေက်ာင္းသားထု၏ နစ္နာမႈ၊ မိဘမ်ားျဖစ္သည့္ ျပည္သူမ်ား၏ နစ္နာမႈမ်ား အတြက္ အၿမဲတမ္း တပ္ဦးမွ တိုက္ ပြဲ၀င္ခဲ့၊ တိုက္ပြဲ၀င္္ဆဲျဖစ္သည္။ ေက်ာင္းသားသမဂၢမ်ား ေရွ႕ထြက္ လာပါက ျပည္သူမ်ားက ေနာက္မွလိုက္ပါတတ္သည့္အတြက္ အစိုးရအဆက္ဆက္ သမဂၢမ်ားကို ရွင္သန္ခြင့္ မေပးလို၊ အသံၾကား႐ံု ျဖင့္ေၾကာက္လန္႔ေနသည္ဟု ျမင္ေၾကာင္း ၎က ဆက္လက္ေျပာ သည္။

‘‘လြတ္လပ္တဲ့ ေက်ာင္းသားသမဂၢေတြဆိုတာ ဒီမုိကရက္တစ္ အင္စတီက်ဴးရွင္းတစ္ခုပါ။ ဒီမုိက ေရစီကို ရြံမုန္းသူေတြကေတာ့ သမဂၢေတြကိုလည္း ရြံမုန္းေနမွာ ပါပဲ’’ဟု ကိုျမတ္သူက ဆိုသည္။

၈၈ ကာလတုန္းက သမၼတ ေဒါက္တာေမာင္ေမာင္က ‘‘သမဂၢအေဆာက္အအံုကိုေ ပ်ာ္ေပ်ာ္ပါးပါး အုတ္ျမစ္ခ်ၾကပါစို႔’’ ဟု ေျပာၾကားခဲ့သည္။ သုိ႔ေသာ္ ယေန႔အထိ သမဂၢအေဆာက္အအံု ေရာ သမဂၢအဖြဲ႕အစည္းမ်ားပါ တရား၀င္ ရပ္တည္ခြင့္မရေသး။

ထုိ႔ျပင္ ေက်ာင္းသားလႈပ္ရွား မႈမွန္သမွ်၏ ေနာက္ကြယ္တြင္ ဗကပ(ကြန္ျမဴနစ္)မ်ား၏ လံႈ႕ ေဆာ္ႀကိဳး ကိုင္မႈမ်ားရွိေနေၾကာင္း ေျပာၾကားမႈမ်ားလည္းရွိသည္။

‘‘ဒီႏိုင္ငံမွာ   ထစ္ခနဲရွိရင္ လူတစ္ေယာက္ကို ႏုိင္ငံေရးအဖြဲ႕ အစည္းတစ္ခု တံဆိပ္ကပ္ၿပီး စြပ္စြဲလိုက္တယ္။ အဲဒီေတာ့ တကယ္ေတ႔ေတ့ဆိုင္ဆုိင္ စကားေျပာရ မယ့္ အခ်ိန္မွာ အခက္အခဲျဖစ္တယ္။ ေက်ာင္းသားသမဂၢဆိုတာတစ္ဦးခ်င္းရဲ႕ ေလ့လာမႈအေပၚ မူတည္ျပီးေတာ့ လက္၀ဲသန္တဲ့ေက်ာင္းသား၊ လစ္ဘရယ္သန္တဲ့ ေက်ာင္းသား၊ နက္နက္႐ိႈင္း႐ိႈင္းအယူ၀ါဒဆီ မေရာက္ေသးဘဲ မတရားမႈကို ဆန္႔က်င္မယ့္ ေက်ာင္းသားစသျဖင့္  ေက်ာင္းသားေတြလည္း ရွိမွာပဲ။  အဓိက က သူတို႔ရဲ႕ လားရာေတြ ေဆာင္ရြက္မႈေတြကို ႏုိင္ငံေရးအရ ဘယ္လိုေျဖရွင္းမလဲဆုိတာပဲ အေရး ႀကီးတယ္။ တံဆိပ္ကပ္စြပ္စြဲတာ အေျဖမထြက္ပါဘူး’’  ဦးကိုကိုႀကီးက ေျပာသည္။  

ေက်ာင္းသားလႈပ္ရွားမႈႏွင့္ သမဂၢ ျပန္လည္ျဖစ္တည္ခြင့္ကို အစိုးရက ေၾကာက္သည့္ အေၾကာင္းရင္းမွာ တစ္ခုတည္းပင္ရွိေၾကာင္း ေက်ာင္းသားေခါင္း ေဆာင္ႀကီး ဦးလွေရႊက ယခုကဲ့သုိ႔စိတ္အားထက္သန္စြာ ေျပာ သည္။

‘‘အဓိကကေတာ့ တို႔ေနာက္ မွာ လူထုရွိတယ္။ အခု လက္ပံတန္းကိုၾကည့္ပါလား။ ေခတ္ အဆက္ဆက္မွာကို လူထုက ကိုယ့္ေနာက္မွ ရွိတယ္။ သူတို႔ အဲဒါကိုေၾကာက္တာပဲ’’

ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီးေန၀င္း
‘‘အလုပ္ပ်က္ေအာင္ရည္စူးၿပီး တမင္လုပ္ေနၾကတယ္ဆုိရင္ ေတာ့ ကြၽန္ေတာ္ ေနာက္ထပ္ ဘာမွမေျပာလုိဘူး။ အနည္းဆုံး ဓားကုိဓားခ်င္း၊ လွံကုိလွံခ်င္း ရင္ဆုိင္ဖုိ႔သာရွိပါေတာ့တယ္’’
(ဇူလုိင္ ၈ ရက္ ည ၇ နာရီတြင္ ျမန္မာ့အသံမွတစ္ဆင့္ တုိင္းျပည္သို႔ေျပာၾကားေသာ မိန္႔ခြန္းမွ)

ဦးသာဘန္း
(ရန္ကုန္တကၠသိုလ္ေက်ာင္းသားသမဂၢအဖဲြ႕၀င္)
‘‘မုိင္းျပားေတြ၊ မုိင္းဗံုးေတြကပ္ၿပီး ဇူလိုင္ ၈ ရက္ နံနက္  ၅ နာရီေက်ာ္ေလာက္မွာ သမဂၢအေဆာက္အအံုကို မိုင္းခဲြၿပီးၿဖိဳလိုက္တာပဲ။ အဲဒီလုိၿဖိဳလိုက္တာကုိ ရန္ကုန္တစ္ၿမိဳ႕လံုး သိမ့္သိမ့္တုန္ေအာင္ၾကားၾကရတာပဲ။ အသံလည္း ၾကားရတယ္။ ေျမထုကလည္း ငလ်င္လႈပ္သလို သိမ့္သိမ့္တုန္သြားတယ္။ အဲဒီလိုအျဖစ္မ်ိဳးက ဒုတိယကမၻာစစ္တုန္းကေတာင္ မျဖစ္ဖူးဘူးလုိ႔ ဒုတိယကမၻာစစ္ ကုိမီတဲ့သူေတြက ေျပာၾကတယ္’’
(ဆဲဗင္းဇူလုိင္ (၄၆)ႏွစ္ျပည့္တြင္  ေျပာၾကားခဲ့သည့္စကား)

ဦးမင္းကုိႏုိင္
‘‘သမုိင္းတန္ဖိုးအရ အင္မ တန္အဖုိးတန္လွတဲ့ ေက်ာင္သားသမဂၢအေဆာက္အအံု၊ ဒါဟာ လြတ္လပ္ေရးႀကိဳးပမ္းမႈမွာ အင္မတန္အေရးႀကီးတဲ့ အခန္းက႑ က ပါခဲ့တာပါ။ ဒါကုိ ၿဖိဳခ်ဖ်က္ဆီး ပစ္လုိက္ႏုိင္ေပမယ့္ လက္ဆင့္ကမ္းသယ္ေဆာင္လာတဲ့ ျပည္သူလူထုရဲ႕ အက်ိဳးစီးပြားကုိ ေဖာ္ေဆာင္လာတဲ့ ေက်ာင္းသားသမဂၢစိတ္ဓာတ္ကုိေတာ့ ေဖ်ာက္ဖ်က္လုိ႔ ဒီေန႔အထိ မရႏုိင္ေသးပါ ဘူး’’                                 (ဆဲဗင္းဇူလုိင္ ေရႊရတုအခမ္းအနားတြင္ ေျပာၾကားခဲ့သည့္စကား)

ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ႀကီး
‘‘သမဂၢမွာ ေက်ာင္းသားေတြက လက္နက္ကုိင္တဲ့ လူေတြရိွတယ္။လူနာေတြဆဲြၿပီး တံခါးေတြ ပိတ္သြားတယ္။ ဘာညာဆုိေတာ့ ညေနေစာင္းမွာ ဥကၠ႒ႀကီး (ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေန၀င္း)က ျပည္ထဲေရး၀န္ ႀကီးကုိ တကယ္လို႔ ညမိုးခ်ဳပ္သြားရင္ အဲဒီအေပၚက ပစ္လား၊ ခတ္လားလုပ္ရင္ တုိ႔လူေတြေသမယ္။ အဲဒီေတာ့ အေသမခံနဲ႔။ ရကိြဳင္းလက္စ္ဂန္းနဲ႔ သမဂၢကုိ ပစ္ခုိင္းလိုက္တာ’’
(၁၉၈၈ ဇူလုိင္ ၈ ရက္ VOA ႏွင့္ ေတြ႕ဆံုေမးျမန္းခန္းတြင္ ေျပာၾကားသည့္စကား)

ကုိေက်ာ္ကုိကို
(ဗကသမ်ားအဖဲြ႕ခ်ဳပ္ဥကၠ႒)
‘‘သမဂၢကုိ တရားမ၀င္ အသင္းအဖဲြ႕တစ္ခုအျဖစ္ အသေရဖ်က္ၿပီး ဖ်က္သိမ္းပစ္ရန္ ႀကိဳးပမ္းေနမႈမ်ားကုိ ေတြ႕ရိွေနရပါတယ္။ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ ဗကသမ်ားအဖဲြ႕ခ်ဳပ္အား စစ္အာဏာရွင္ေတြရက္စက္ၾကမ္းၾကဳတ္ပရိယာယ္နည္းလမ္းမ်ိဳးစံုျဖင့္ တုိက္ခုိက္ခံခဲ့ရတဲ့ ဆဲဗင္းဇူလုိင္ေန႔ကုိ ေလးစားထုိက္တန္စြာ ဂုဏ္ျပဳဖုိ႔ အားထုတ္ခဲ့ၾကပါတယ္’’(ဆဲဗင္းဇူလိုင္ေရႊရတုေန႔အခမ္းအနားတြင္ ေျပာၾကားခဲ့သည့္စကား)